Tutenchamon urodził się podczas drugiej połowy rządów Echnatona w miejscowości Achetaton (dzisiejsze el-Amarna). Najnowsze badania (opublikowane w lutym 2010 roku) dowodzą, iż pochodził z kazirodczego związku faraona - heteryka Echnatona - i jego siostry. Dokładna tożsamość matki Tutenchamona nie jest jednak znana. Niewiele wiemy również o rządach młodego władcy. Howard Carter powiedział, że "z całego życia Tutenchamona znamy tylko jeden niepodważalny fakt, a mianowicie- umarł i został pochowany". To mocne stwierdzenie nie jest do końca słuszne. Dzisiejszy stan badań pozwala bowiem powiedzieć o wiele więcej o życiu faraona.

Objęcie sukcesji tronu po okresie panowaniu Amenchotepa IV (Echnatona) nie było łatwym zadaniem. Wspomniany władca rządził 17 lat i przez ten czas zrewolucjonizował kraj, przede wszystkim na płaszczyźnie religijnej. Był fanatycznym wyznawcą boga Atona. W politeistycznym jak dotąd państwie egipskim próbował wprowadzić religię monoteistyczną. Aton, wcześniej znany jako pomniejszy wariant boga Słońca- Re, miał stać się głównym i jedynym bóstwem egipskim. Przedstawiano go w postaci dysku słonecznego, którego promienie zakończone są małymi dłońmi. Amenchotep IV zmienił swoje imię na Echnaton (oznaczające "dobroczynny dla dysku Atona") oraz przeniósł stolicę do (wybudowanej na jego rozkaz, a poświęconej Atonowi) miejscowości Achetaton. W Egipcie zaczęto usuwać symbole religii politeistycznej, w szczególności ślady kultu Amona. Zmiana wierzeń szła w parze z rosnącym niezadowoleniem starożytnego społeczeństwa, które stopniowo odwracało się od faraona, wszystkie klęski żywiołowe przypisując jego osobie i poczynaniom. Kraj, który przeżywał lata świetności za panowania Amenchotepa III, po śmierci Echnatona stał w obliczu katastrofy gospodarczej i kulturowej.

Tutenchamon objął tron w 1333 r. p.n.e., zatem w wieku zaledwie dziewięciu lat. Jego małżonką była, niewiele starsza od faraona, przyrodnia siostra władcy - Anechesenpaaton, trzecia córka Echnatona i Nefertiti. W związku z młodym wiekiem Tutenchamona faktyczne rządy w Egipcie sprawowali, przynajmniej początkowo, jego urzędnicy. We wszystkich starożytnych krajach panowała następująca zasada: gdy tron obejmuje młody władca, niebędący w stanie samodzielnie zarządzać państwem, wzrasta rola najważniejszego dostojnika dworskiego. W świcie Tutenchamona na ów zaszczyt zasłużył Eje, Najwyższy Kapłan i Wielki Wezyr. Uznaje się go również za ojca Nefertiti, co czyni urzędnika przybranym dziadkiem władcy. Duże wpływy w kraju zyskał także Horemheb, naczelny dowódca wojsk egipskich. Wzmocnił on przewagę Egiptu nad sąsiednimi państwami. To głównie dzięki niemu królewski skarbiec wzbogacał się o podatki pobierane od władców ościennych krajów. Za panowania Tutenchamona w Egipcie nastał spokój wewnętrzny, który wzmocnił również pozycję państwa na arenie międzynarodowej. W ciągu trzech pierwszych lat rządów faraona stolicą nadal był Achetaton, później władca przeniósł ją do Memfis. Głównym ośrodkiem religijnym ponownie stały się Teby. Odejście od kultu Atona i przywrócenie godności dawnym bóstwom, w szczególności Amonowi, były najważniejszym następstwami władania Tutenchamona. Wznoszono nowe świątynie i odbudowywano te, które wcześniej zostały zniszczone.

Faraon cierpiał na wiele wrodzonych chorób, które uznaje się za wynik kazirodczego związku jego rodziców. Jak wskazuje dzisiejszy stan wiedzy, był człowiekiem o osłabionej odporności organizmu. Borykał się z martwicą kości oraz wadą stóp, przez co musiał chodzić o lasce. Powyższą diagnozę stanu zdrowia potwierdzają wizerunki władcy umieszczone na różnych przedmiotach z grobowca (Tutenchamon siedzący podczas polowania na kaczki, podpierający się na lasce, towarzyszący żonie przy wręczaniu darów, nacierająca króla Anechesenpamon). Tutenchamon z żoną spłodzili dwójkę dzieci, jednak młoda królowa poroniła obydwie ciąże. W grobowcu znaleziono zabalsamowane zwłoki noworodków, włożone do zdobionych sarkofagów. Faraon zmarł bardzo młodo, w wieku zaledwie 19 lat. Ponieważ nie miał dziecka, władza spoczęła w rękach starego Eje, który zmarł po 4 latach rządów. Kolejnym faraonem został Horemheb, a wydarzenie to zapoczątkowało zupełnie nowy okres w historii Egiptu - rządy XIX dynastii. Moment rozpoczęcia swojego panowania władca przesunął o kilkanaście lat wstecz. Nie tylko przypisywał sobie wszystkie zasługi swych poprzedników, ale, co gorsza, niszczył wszelkie ślady ich działalności. Mianował się bezpośrednim następcą Amenchotepa III. Imiona Tutenchamon, Echnatona oraz Eje były skrupulatnie usuwane z wszystkich budowli i posągów oraz pomijane w spisie królów Egiptu. Z biegiem lat zapomniano o istnieniu pierwszego ze wspomnianych faraonów, wymazano go z kart historii. Jak na ironię, właśnie dzięki tej niepamięci, jego grobowiec oraz wszystkie skarby przetrwały. Miejsce spoczynku Tutenchamona z czasem zlało się z otoczeniem i pozostało niezauważone przez tysiąclecia. Do grobowca faraona rabusie włamali się dwa razy, w dodatku niedługo po jego śmierci, dzięki czemu wejście zostało ponownie zapieczętowane. Tutenchamon wraz ze swoimi skarbami spokojnie spoczywał w Dolinie Królów przez ponad trzy tysiące lat. Jego grobowiec schowany był pod grubą warstwą egipskiej ziemi, nieopodal grobu Ramzesa VI.

Na początku ubiegłego stulecia, głównie za sprawą Theodora Davisa, Dolina Królów została bardzo dokładnie przebadana. Davis, przy pomocy wielu wybitnych archeologów, odkrył znaczną część grobowców. Z imieniem Tutenchamona pierwszy raz spotkał się w sezonie badawczym 1905-1906. Wówczas archeolog Edward Ayrton znalazł w pobliżu jednego z grobów mały fajansowy kubek z imieniem koronacyjnym faraona("Najpiękniejszy bóg Nebcheperure, któremu dane jest życie"). Kolejnym śladem, świadczącym o tym, że grobowiec tego władcy znajduje się w Dolinie Królów, była mała Jama 54, odkryta w 1907 roku. Znaleziono w niej fragmenty tkanin zapisanych hieroglifami poświęconymi Tutenchamonowi, ceramiczne naczynia ze śladami maści używanych przy pochówku oraz wazy inskrybowane prenonimem władcy. Wreszcie w 1909 roku Davis natrafił na niezdobioną komorę. Jej zawartość była skromna. Na fragmentach złotej folii widniało jedynie imię Tutenchamona. Egiptolog był przekonany, że odkrył splądrowany już przez starożytnych grobowiec faraona.

Optymizmu Davisa i jego pewności odnalezienia grobowca Tutenchamona nie podzielał Howard Carter. W latach 1900 - 1905 pełnił on funkcję inspektora generalnego starożytności Górnego Egiptu. W 1907 roku nawiązał współpracę z angielskim lordem Carnarvonem. Trwająca kilka sezonów praca zaowocowała odkryciem wielu grobowców w różnych częściach Egiptu. Po rezygnacji Davisa w 1914 roku wspomniani badacze otrzymali wyłączną koncesję na prowadzenie wykopalisk w Dolinie Królów. Podczas jej przeszukiwania przyświecał im jeden główny cel: odnalezienie grobowca Tutenchamona. Przedostatni sezon prac w latach 1921-22 nie przyniósł oczekiwanych efektów. Lord Carnarvon musiał zakończyć sponsorowanie badań, Carter zaproponował jednak sfinansowanie kolejnego etapu poszukiwań (ostatnia część Doliny) z własnej kieszeni.

1 listopada 1922 roku rozpoczęto prace nieopodal grobowca Ramzesa VI. Już trzy dni później cierpliwość archeologów została nagrodzona. Poszukiwacze zobaczyli górną partię schodów. 24 listopada ostatecznie odsłonięto schody, na końcu których znajdowało się przejście zapieczętowane jeszcze w starożytności. Na pieczęciach odczytać można było imię Tutenchamona zapisane hieroglifami. Za plombami mieścił się schodzący w dół korytarz wypełniony wapieniem. 26 listopada 1922 roku usunięto wszystkie przeszkody, a na końcu korytarza napotkano na kolejne zapieczętowane drzwi. Carter początkowo wybił mały otwór i wsunął do niego świecę. Przed jego oczami zaczęły pobłyskiwać skarby grobowca, zamknięte w czeluściach ciemnej komory. Chwilę po nim ten niesamowity widok mieli okazję podziwiać Carnarvon, lady Evelyn i Callender. Były to pierwsze osoby, które naruszyły spokój zamkniętego 3200 lat wcześniej grobowca.

Powrót na stronę główną